Weer bouwen aan wederopbouw
In opdracht van de provincie Overijssel voert Het Oversticht het programma naoorlogs bouwen in Overijssel (NoBO) uit. Dit is een onderzoek naar wederopbouwerfgoed uit de periode 1945-1965. Centraal staan wijken, kerken en kunst.
Het programma is opgebouwd uit de lagen weten (wat hebben we aan erfgoed?), waarderen (wat vinden we van dit erfgoed?) en gebruiken (wat kunnen we ermee?).
NoBO is een omvangrijk project met in elke laag meerdere deelprojecten. De projecten variëren van inventarisaties (quickscans), cultuurhistorische onderzoeken, herbestemmingsopgaven tot educatieprojecten.
Hieronder volgt een overzicht van alle uitgevoerde projecten. Er is voor elk wat wils.
Op het gebied van de wijken, kerken en kunst is voor heel Overijssel een inventarisatie gemaakt. De onderzoeken naar wijken en kerken zijn weergegeven in twee publicaties. Klik hier voor een pdf van de publicatie wijken en kerken. Het overzicht van de gevonden kunst vindt u hier.
Wegwijzer wederopbouw
In veel wederopbouwwijken staan opnieuw hijskranen. Opnieuw wordt er in deze wijken gebouwd. Tijdens dit proces komen de betrokken partijen, met name de gemeenten en de corporaties voor verschillende vragen te staan. Een van de belangrijkste afwegingen is de keuze tussen sloop en nieuwbouw of renovatie.
In het kader van het programma Naoorlogs Bouwen in Overijssel hebben wij voor deze partijen een wegwijzer, een set van handreikingen, geschreven. De wegwijzer gaat kort in op de problematiek van wederopbouwwijken en laat voorbeelden zien van eerdere herstructureringsopgaven in Nederland. De voorbeelden zijn zowel ter lering en als ter inspiratie. Welke aansprekende voorbeelden van renovatie zijn er? En hoe zijn bestaande gebouwen aangepast om aan de tegenwoordige wensen te voldoen? Kortom, een handzaam overzicht van best practices and lessons learned.
Fototentoonstellingen voor ‘Kijk op de wijk’
Hoe beleven bewoners de wijk waarin zij wonen? Gewapend met een fotocamera is bewoners gevraagd de wijk in te gaan en de mooiste, lelijkste of dierbaarste plek op de gevoelige plaat te zetten. Ook andere partijen zoals studenten, wethouders of corporatiedirecteuren geven hun visie op de wijk door er foto’s te maken. Hieruit zijn twee tentoonstellingen voortgekomen. In Zwolle en Wierden was de respons groot. In Hengelo was er een binnenstadsdebat.
Kansen voor kerken
Nuttige tips en adviezen over hergebruik van leegstaande kerken. Daar gaat het om bij kansen voor kerken. In ‘Wijs op Weg, toekomst voor wederopbouwkerken’ staat alle informatie. Klik hier voor de digitale versie.
Speciaal voor herbestemming van kerken maakte Het Oversticht ook een website. Klik hier voor het persbericht.
Kerk in de steigers
Verlies van functie en leegstand betekenen vaak het einde voor kerkgebouwen. Vaak leidt dit tot sloop of hergebruik waarbij onvoldoende wordt gelet op de specifieke kwaliteiten van het gebouw. Met de actie Kerk in de Steigers voorziet het programma in de mogelijkheid tot het uitvoeren van een haalbaarheidsstudie naar herbestemming. Hierbij worden een cultuurhistorische analyse opgesteld, de kwaliteiten en transformatieruimte benoemd en een ontwerpatelier georganiseerd.
Voor de voormalige gereformeerde kerk aan het Pleijendal in Dalfsen is een dergelijke studie gedaan. Klik hier om het rapport te downloaden.
Ruimtelijke kwaliteit
Het Oversticht voerde in samenwerking met VNG Overijssel het project ‘kennis delen en vermenigvuldigen’ uit. In oktober 2006 (centraal stond de wijk Klein Driene Oost, Hengelo) en december 2007 zijn twee bijeenkomsten gehouden over naoorlogs bouwen. De laatste bijeenkomst stond in het teken van beelden, beeldvorming en imago. Hier vertelde schrijfster Jessica Durlacher over haar jeugd in de wederopbouwjaren.
Verandering van spijs...
...Doet eten. Zo luidt de titel van het project dat Het Oversticht uitvoerde, samen met Het Kunstenlab in de Rivierenwijk en Keizerslanden te Deventer. Hoe kan je de identiteit van een wijk bepalen? Deze vraag stond centraal. Ook in de wijken Blekkerhoek (Raalte) en Wesselerbrink (Enschede) heeft men met deze vraag geworsteld. De uitkomsten zullen u interesseren.
Opgestroopte mouwen
Overijsselse gemeenten en corporaties zijn uitgedaagd de mouwen op te stropen en deel te nemen aan dit project. Daar is in Zwolle, Enschede en Oldenzaal dankbaar gebruik van gemaakt. Voor de wijken Dieze-Oost (Zwolle), Wesselerbrink en Stroinkslanden (Enschede) en Zuid-Berghuizen (Oldenzaal) zijn cultuurhistorische onderzoeken naar de wijk gedaan en op basis daarvan heeft een ontwerpatelier plaatsgevonden. Dit heeft de opdrachtgevers geholpen bij actuele inrichtingsproblemen in hun wijk.
"Ik zie, ik zie wat jij niet ziet"
Het zijn dol enthousiaste leerlingen die hun wijk leren kennen. In verschillende naoorlogse wijken zijn erfgoededucatieprojecten opgezet. Deze routes, die bedoeld zijn voor leerlingen van groep 7 en 8, vergroten het omgevingsbewustzijn en zijn voor leerlingen een welkome afwisseling in hun lespakket. In Almelo, Kampen, Haaksbergen, Oldenzaal en Hengelo bestaan de routes al. In het kader van de Open Monumentendag op 8 september 2007 is in Hengelo een route gemaakt.
Nostalgie
De tijd (her)beleven? Klik dan op deze link voor de digitale wederopbouwmediatheek waarin korte filmpjes uit de jaren van de wederopbouw zijn opgenomen. In de uitzendingen van Avro's Kunstuur is hieraan eveneens aandacht besteed, met name over de wijken, kunst en kerken Overijssel.
NoBO in de publiciteit
Dit zegt de pers over NoBO!
Meer weten?
