Bij veel plannen voor bouwen of verbouwen is een bouwvergunning nodig. De gemeente verleent die vergunning. De welstandscommissie adviseert het gemeentebestuur over het uiterlijk en de situering van geplande bouwwerken. Het beleid voor welstand staat in de gemeentelijke welstandsnota.
De gemeenteraad benoemt de welstandscommissie, die adviseert aan Burgemeester en Wethouders. De commissie is samengesteld uit deskundigen (zoals architecten en landschapsarchitecten) en burgers zonder specifieke deskundigheid.
De welstandscommissie kan ook adviseren over reclamebeleid, stedenbouwkundige plannen of over de kwaliteit van bouwen in het landschap.
Aangevuld met monumentendeskundigen treedt de commissie vaak ook op als monumentencommissie.
